صفحه نویسنده
محسن یلفانی
محسن
یلفانی

اسرائیل: نگاه متفاوتی از درون

اسرائیل: نگاه متفاوتی از درون

اندک زمانی پس از جنگ شش روزه در سال ۱۹۶۷، لوی استراوس، مردم‌شناس بزرگ فرانسوی، در نامه‌ای به ریمون آرون نوشته بود در حالی که هنوز خاطرۀ کشتن و فراری دادن بومیان آمریکا را بوسیلۀ مهاجران اروپائی همچون زخمی در پهلوی خود احساس می‌کند، نمی‌تواند دربارۀ فلسطینی‌ها احساس دیگری داشته...

«در غرب خبری نیست»؛ چه پیش و چه پس از دی‌ماه 96

«در غرب خبری نیست»؛ چه پیش و چه پس از دی‌ماه 96

اندک زمانی پس از تظاهرات دی‌ماه سال پیش آقای روحانی رئیس جمهور در یک سخنرانی، به نحوی نه چندان روشن، پیشنهاد کرد که به منظور رفع اختلاف میان اصحاب حکومت بر سر مسائل گوناگون ادارۀ مملکت همه‌پرسی‌ای برگزار شود. در پی این پیشنهاد، که پیدا بود نه برای خود رئیس جمهور و اطرافیان وی...

انقلاب اسلامی؛ در آستانۀ دهۀ چهارم… و تا چند دهۀ دیگر؟

انقلاب اسلامی؛ در آستانۀ دهۀ چهارم… و تا چند دهۀ دیگر؟

پیروزی انقلاب اسلامی و استقرار حکومت برآمده از آن بیش از آن که ناشی از ضروریات و مقتضیات جامعۀ ایرانی در میانۀ دهۀ پنجاه باشد، به تصادف و نابهنگام، بر اثر فراهم آمدن علت‌ها و انگیزه‌های ناگهانی و پدید آمدن شرایطی خاص و گذرا (=conjoncture) حاصل شد. نیازی به تصریح ندارد که تصادفی بودن...

زخم سرباز اعدام‌های ۶۷

زخم سرباز اعدام‌های ۶۷

خشونت و کشتار در انقلاب اسلامی اجتناب‌ناپذیر نبود. به دلایل و توضیحاتی که بارها ارائه شده، بخش بسیار بزرگ‌تر نیروهائی که، به هر دلیل یا با هر انگیزه در انقلاب شرکت کردند، افراطی یا انقلابی نبودند و خود نیز چنین ادعائی نداشتند. حتّی هالۀ تقدّسی که در آن دوران هنوز مفهوم انقلاب...

آغاز آخر زمان؟

آغاز آخر زمان؟

تو شرق را از من گرفته‌ای؛ تو غرب را از من گرفته‌ای؛ تو همۀ آینده و همۀ گذشتۀ مرا گرفته‌ای؛ تو ماه را از من گرفته‌ای؛ تو خورشید را از من گرفته‌ای؛ و وحشت من بزرگ است، چرا که تو خدا را از من گرفته‌ای!* *تاریخ نوشتۀ بشریت، تاریخ زور برهنه بوده است. تجربۀ دموکراسی در یونان باستان،...

تقدس‌زدائی‌های یک انقلاب «مقدّس»

تقدس‌زدائی‌های یک انقلاب «مقدّس»

تاریخ معاصر، یا تاریخ بلاواسطۀ جامعۀ ایرانی (یعنی تاریخی که بر زندگی روزمره و هویت اکنونی ما به عنوان فرد ایرانی تاًثیر می‌گذارد و با آن ارتباط مؤثر دارد) با انقلاب مشروطیت شروع می‌شود و انقلاب اسلامی آن را وارد دورانی از بحران و گسستگی می‌کند. همۀ تحولّات و تغییراتی که در عقاید...

جامعۀ مدنی و  تنگناهایش

جامعۀ مدنی و  تنگناهایش

بیست سال پیش در همین روزها بود که آقای محمّد خاتمی کشف کرد که در ایران یک «جامعۀ مدنی» هم وجود دارد. در انتخابات ریاست جمهوری خرداد ۱۳۷۶ شمار شرکت‌کنندگان و راٌی دهندگان چند میلیونی بیش از دفعات پیشین و دور از انتظار زعمای رژیم بود. پیدا بود که کسان دیگری پیه شرکت در انتخابات را...

پراکنده‌هائی دربارۀ سیاست، حکومت و دین

پراکنده‌هائی دربارۀ سیاست، حکومت و دین

از میان انبوه «جوک»هائی که سال‌هاست ساختن و انتشار آنها، بخصوص بعد از رواج ابزارهای گوناگون رسانه‌ای، وسیله‌ای برای ابراز نارضایتی و بیزاری مردم از رژیم اسلامی است و در ضمن باعث تسلّای خاطری نه چندان دلپذیر هم می‌شود، نمونۀ زیر قابل تاًمل هم هست: «در ماه مبارک رمضان پاسداران...

پایان انسان سرخ‌

پایان انسان سرخ‌

اریک هابسبام، مورّخ نامدار انگلیسی، که تا آخر عمر  اعتقاد خود را به سوسیالیسم حفظ کرد، فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی را «بیداری از بزرگ‌ترین رؤیای تاریخ» خوانده بود(1). هنگامی که آخرین صفحۀ کتاب پایان انسان سرخ، نوشتۀ اسوتلانا آلکسه‌یه‌ویچ (2) را به پایان می‌بریم، انگار...

مرد قانون در بن‌بست قدرت

مرد قانون در بن‌بست قدرت

در معرفی کتاب در پس کودتای 1332 در ایران(1) نوشتۀ علی رهنما «تاریخ‌نگاریِ(2)دوران مصدّق، بویژه چگونگی سقوط وی، همچنانکه اطلاعات ما دربارۀ این دوران، هنوز در حالت کودکی است.» با این جمله است که علی رهنما پیش‌گفتار کتاب خود را آغاز می‌کند. این جمله، در حالی که انبوهی از کتاب‌ و مقاله‌...