صفحه نویسنده
محسن یلفانی
محسن
یلفانی

آغاز آخر زمان؟

آغاز آخر زمان؟

تو شرق را از من گرفته‌ای؛ تو غرب را از من گرفته‌ای؛ تو همۀ آینده و همۀ گذشتۀ مرا گرفته‌ای؛ تو ماه را از من گرفته‌ای؛ تو خورشید را از من گرفته‌ای؛ و وحشت من بزرگ است، چرا که تو خدا را از من گرفته‌ای!* *تاریخ نوشتۀ بشریت، تاریخ زور برهنه بوده است. تجربۀ دموکراسی در یونان باستان،...

تقدس‌زدائی‌های یک انقلاب «مقدّس»

تقدس‌زدائی‌های یک انقلاب «مقدّس»

تاریخ معاصر، یا تاریخ بلاواسطۀ جامعۀ ایرانی (یعنی تاریخی که بر زندگی روزمره و هویت اکنونی ما به عنوان فرد ایرانی تاًثیر می‌گذارد و با آن ارتباط مؤثر دارد) با انقلاب مشروطیت شروع می‌شود و انقلاب اسلامی آن را وارد دورانی از بحران و گسستگی می‌کند. همۀ تحولّات و تغییراتی که در عقاید...

جامعۀ مدنی و  تنگناهایش

جامعۀ مدنی و  تنگناهایش

بیست سال پیش در همین روزها بود که آقای محمّد خاتمی کشف کرد که در ایران یک «جامعۀ مدنی» هم وجود دارد. در انتخابات ریاست جمهوری خرداد ۱۳۷۶ شمار شرکت‌کنندگان و راٌی دهندگان چند میلیونی بیش از دفعات پیشین و دور از انتظار زعمای رژیم بود. پیدا بود که کسان دیگری پیه شرکت در انتخابات را...

پراکنده‌هائی دربارۀ سیاست، حکومت و دین

پراکنده‌هائی دربارۀ سیاست، حکومت و دین

از میان انبوه «جوک»هائی که سال‌هاست ساختن و انتشار آنها، بخصوص بعد از رواج ابزارهای گوناگون رسانه‌ای، وسیله‌ای برای ابراز نارضایتی و بیزاری مردم از رژیم اسلامی است و در ضمن باعث تسلّای خاطری نه چندان دلپذیر هم می‌شود، نمونۀ زیر قابل تاًمل هم هست: «در ماه مبارک رمضان پاسداران...

پایان انسان سرخ‌

پایان انسان سرخ‌

اریک هابسبام، مورّخ نامدار انگلیسی، که تا آخر عمر  اعتقاد خود را به سوسیالیسم حفظ کرد، فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی را «بیداری از بزرگ‌ترین رؤیای تاریخ» خوانده بود(1). هنگامی که آخرین صفحۀ کتاب پایان انسان سرخ، نوشتۀ اسوتلانا آلکسه‌یه‌ویچ (2) را به پایان می‌بریم، انگار...

مرد قانون در بن‌بست قدرت

مرد قانون در بن‌بست قدرت

در معرفی کتاب در پس کودتای 1332 در ایران(1) نوشتۀ علی رهنما «تاریخ‌نگاریِ(2)دوران مصدّق، بویژه چگونگی سقوط وی، همچنانکه اطلاعات ما دربارۀ این دوران، هنوز در حالت کودکی است.» با این جمله است که علی رهنما پیش‌گفتار کتاب خود را آغاز می‌کند. این جمله، در حالی که انبوهی از کتاب‌ و مقاله‌...

فریب‌خورده و رهاشده

فریب‌خورده و رهاشده

حاشیه‌‌ای چند بر کتابِ طبقات متوسط ایران میان شکست سیاسی و برتری فرهنگی، نوشتۀ فرهاد خسرو خاور * عنوانی که فرهاد خسرو خاور، استاد دانشگاه و پژوهشگر ایرانی در فرانسه، برای سخنرانی خود در نشست سالانۀ بنیاد پژوهشی صدیقی انتخاب کرده، به تنهائی یکی از بغرنج‌های رویداد انقلاب...

در جستجوی «ترمیدور» انقلاب اسلامی

در جستجوی «ترمیدور» انقلاب اسلامی

در میان انبوه کتاب‌ها و مقاله‌ها و مصاحبه‌ها و خاطرات مربوط به انقلاب اسلامی ایران،تا آنجا که نگارنده اطلاع دارد، تنها دو کتاب از دیدگاهی مستقل و برخوردار از اعتبار روش‌های دانشگاهی نوشته شده و در ایران ترجمه و منتشر شده‌اند: «شکل‌گیری انقلاب اسلامی»[1] نوشتۀ محسن میلانی و...

واقعیت چند وجهی توافق‌نامۀ هسته‌ای

واقعیت چند وجهی توافق‌نامۀ هسته‌ای

موضوع توافق رژیم اسلامی با شش کشور بزرگ بر سر برنامۀ هسته‌ای ایران را می‌توان و باید در ادامۀ دو ماجرای دیگر، یعنی اشغال سفارت آمریکا و گروگان‌گیری دیپلمات‌های آن کشور، و جنگ ایران و عراق بررسی کرد. ویژگی برجستۀ این سه رویداد در این واقعیت نهفته است که رژیم اسلامی، حتّی آنجا...

دین و نواندیشی، روشنفکری، بازاندیشی و …

دین و نواندیشی، روشنفکری، بازاندیشی و …

اغراق نیست اگر بپذیریم که مهم‌ترین دستاورد انقلاب مشروطیت آغاز فرآیند کناره‌گیری دین از سیاست بود. این فرآیند، که طبعاً بدون بده-بستان و سازش میان روحانیت و حکومت ممکن نبود، همان قدر در دوران پانزده سالۀ پر هرج و مرج و بی‌ثباتی آغاز مشروطیت ادامه یافت که در دو دورۀ دیکتاتوری...